Φλεβική νόσος, κιρσοί, φλεβίτης

 Φλεβική νόσος: Τι και πως…

του Κωνσταντίνου Τριγωνάκη*

Το φλεβικό σύστημα των κάτω άκρων αποτελείται από το επιφανειακό και από το εν τω βάθει δίκτυο. Τα δυο αυτά φλεβικά συστήματα παροχετεύουν το αίμα από την περιφέρεια προς την καρδιά. Ταυτόχρονα, έχουν τα δίκτυα αυτά άμεση, αλλά και έμμεση επικοινωνία μεταξύ τους μέσω των αναστομωτικών ή διατιτρωσών φλεβών, οι οποίες οδηγούν το αίμα από την επιφάνεια προς τις βαθιές φλέβες. Η παλινδρόμηση του φλεβικού αίματος εμποδίζεται από ένα σύστημα βαλβίδων

Η πιο γνωστή, αλλά και πιο διαδεδομένη ασθένεια των φλεβών των κάτω άκρων είναι οι κιρσοί, αυτό που καθημερινά λέγεται „φλεβίτης“. Πρόκειται για μόνιμες διατάσεις των επιφανειακών φλεβών και αναπτύσσονται στην μείζονα και ελάσσονα σαφηνή φλέβα καθώς και στους κλάδους τους.

Τα αίτια

Είναι γνωστή η κληρονομική προδιάθεση για την ανάπτυξη των κιρσών, χωρίς να είναι σαφές εάν αυτό οφείλεται
στην έλλειψη ή την ανεπαρκή λειτουργία ορισμένων βαλβίδων ή στην μειωμένη ανθεκτικότητα του τοιχώματος των φλεβών. Επίκτητοι παράγοντες όπως ορμονικοί παράγοντες στις γυναίκες (εγκυμοσύνη), η ορθοστασία, η παχυσαρκία, το είδος της διατροφής, η δυσκοιλιότητα κτλ. θεωρούνται αιτίες για την δημιουργία κιρσών. Κιρσοί παρουσιάζονται επίσης μετά από θρομβώσεις του εν τω βάθει φλεβικού συστήματος, μετά από βαριά τραύματα και σπανιότερα μετά από φλεγμονές και νεοπλασίες.

Τα „αναγνωριστικά“ συμπτώματα και οι επιπλοκές

Τα πιο συχνά αρχικά συμπτώματα είναι: αίσθημα βάρους και καύσωνα, κνησμός, πόνος, οιδήματα (πρήξιμο) και νυκτερινοί μυϊκοί σπασμοί (κράμπες). Αργότερα εμφανίζονται κηλίδες στο δέρμα με χαρακτηριστική καστανόχρουν όψη, δερματίτιδες και τελικώς οι εξελκώσεις, τα λεγόμενα άτονα φλεβικά έλκη. Εκτός από τα προαναφερθέντα συμπτώματα η πιο συχνή, απότομη και επικίνδυνη επιπλοκή των κιρσών είναι η θρομβοφλεβίτιδα, δηλαδή η ανάπτυξη από ένα πήγμα αίματος στις επιφανειακές φλέβες με δημιουργία φλεγμονής της περιοχής (πόνος, ερυθρότητα, θερμότητα και σκλήρυνση του δέρματος).Πολύ σπάνια ο θρόμβος μπορεί να εισέλθει στο εν τω βάθει φλεβικό δίκτυο δημιουργώντας την πιο επικίνδυνη μορφή της φλεβοθρόμβωσης ή να αποκολληθεί προκαλώντας την πνευμονική εμβολή με μοιραία αποτελέσματα. Τέλος μια άλλη επιπλοκή είναι η αιμορραγία που μπορεί να συμβεί αυτόματα ή μετά από τραυματισμό των κιρσών.

Από την εξέταση στην διάγνωση

Με την επισκόπηση, την ψηλάφηση, με την βοήθεια των υπερήχων Doppler, την φωτοπληθυσμογραφία καθώς και με την έγχρωμη υπερηχογραφική φλεβογραφία Duplex (Triplex), η οποία έχει αντικαταστήσει σχεδόν πλήρως την αιματηρή διαγνωστική μέθοδο της ανιούσης φλεβογραφίας, είμαστε σε θέση να διαγνώσουμε τους κιρσούς και να αποφασίσουμε και για τον τρόπο της θεραπευτικής αντιμετώπισης.

Τι πρέπει να κάνουμε ???

Η θεραπευτική αντιμετώπιση των κιρσών θέτει σαν βασική προϋπόθεση την ακριβή γνώση των παθογενετικών μηχανισμών. Εδώ πρέπει να ξεχωρίσουμε τους πρωτοπαθείς (ιδιοπαθείς) κιρσούς από τους δευτεροπαθείς, οι οποίοι δημιουργούνται μετά από προβλήματα απορροής του αίματος στις εν τω βάθει φλέβες (φλεβοθρόμβωση,, κακώσεις κ.λ.π.) .

Στην πρώτη περίπτωση η θεραπεία περιλαμβάνει την αφαίρεσή τους ( μερική ή ολική σαφηνεκτομή), που είναι και η θεραπεία εκλογής και την θεραπεία με σκληρυντικές ενέσεις, ως συμπληρωματική της πρώτης. Έχει αποδεχθεί ότι οι νεότερες ενδοφλεβικές μέθοδοι του Laser και των ραδιοσυχνοτήτων (RF) καθώς και η κλασσική χειρουργική αφαίρεση των κιρσών υπερτερούν σημαντικά τις σκληρυντικής αγωγής η οποία έχει πολύ υψηλότερο ποσοστό υποτροπών. Ιδιαίτερη προσοχή κατά την χειρουργική επέμβαση πρέπει να δοθεί στην παρασκευή καιαπολίνωση ανεπαρκούντων διατιτραινουσών φλεβών, οι οποίες μπορούν να αντιμετωπισθούν και με ενδοσκοπικό τρόπο. Ευρυαγγείες και μικρές φλέβες αντιμετωπίζονται με επιτυχία χρησιμοποιώντας την σκληροθεραπεία με η χωρίς την μέθοδο του αφρού, την μικροθερμοπηξία (RF) καθώς και τις ακτίνες Laser. Η συντηρητική αντιμετώπιση των πρωτοπαθών κιρσών έχει σημαντική θέση στα αρχικά στάδια της νόσου ή και συμπληρωματικά με τις προαναφερθείσες θεραπείες και περιλαμβάνει την ελαστική συμπίεση και την φαρμακευτική αγωγή με τα ονομαζόμενα „φλεβοτονικά“ φάρμακα.

Τέλος η αντιμετώπιση της θρομβοφλεβίτιδας είναι στην οξεία φάση συντηρητική εκτός αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος επέκτασης του θρόμβου στο εν τω βάθει φλεβικό δίκτυο που αποτελεί και επείγουσα ένδειξη χειρουργείου.

Η θεραπεία των δευτεροπαθών κιρσών καθώς και του άτονου έλκους είναι κατ’ αρχήν συντηρητική με ιδιαίτερη έμφαση στην ελαστική συμπίεση. Κάτω από συγκεκριμένες αιμοδυναμικές προϋποθέσεις είναι δυνατή ή και επιβάλλεται η ενδοφλεβική ή η χειρουργική αντιμετώπιση.

Πως προλαμβάνεται ???

Είναι πάντα θεμιτό και ευχάριστο να ξέρουμε ότι μπορούμε να αντιμετωπίσουμε με επιτυχία την φλεβική αυτή νόσο και τις επιπλοκές της, σημαντικότερο είναι όμως να επιδιώκουμε την πρόληψη της εξέλιξης της νόσου και των επιπλοκών της. Για τον λόγο αυτό θα πρέπει άμεσα μόλις αντιληφθούμε τα πρώτα συμπτώματα να ζητήσουμε ιατρική συμβουλή. Με την εφαρμογή μιας απλής συντηρητικής αγωγής (φάρμακα και ελαστική συμπίεση), με συγκεκριμένες ασκήσεις των κάτω άκρων και ελαφρά προγράμματα άθλησης, με μια ισορροπημένη διατροφή καθώς επίσης με την αποφυγή αρνητικών παραγόντων (υπέρβαρος, οινοπνευματώδη ποτά, κάπνισμα, ηλιοθεραπεία, αμμόλουτρα, ζεστά μπάνια ή ντους, ψηλά και στενά παπούτσια, στενά εσώρουχα κ.λ.π.) μπορούμε να εξασφαλίσουμε μια ικανοποιητική προφύλαξη.

* Ο Κωνσταντίνος Τριγωνάκης είναι αγγειοχειρουργός, διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Χαϊδελβέργης, τ. επιμελητής Α’ του Αγγειοχειρουργικού τμήματος του KlinikumSolingen / Γερμανίας και υπεύθυνος του Αγγειοχειρουργικού τμήματος της Γενικής Κλινικής Θεσσαλονίκης